Autor: Karolina Golachowska, radca prawny
Sąd dokonując oceny odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia nie stosuje tabeli, która wskazywałaby, ile należy się za jaki uszczerbek. Takie tabele stosują natomiast ubezpieczyciele (nazywają je tabelami uszczerbkowymi), a także Rzecznik Praw Pacjenta w postępowaniu o wypłatę świadczenia kompensacyjnego.
1. Zadośćuczynienie – rekompensata za krzywdę: ból, cierpienie fizyczne i psychiczne, uszczerbek na zdrowiu, utratę sprawności, konieczność zmiany trybu życia. Sąd bierze pod uwagę rozmiar i trwałość następstw, czas leczenia, wpływ na pracę, rodzinę i plany.
2. Odszkodowanie – zwrot wszystkich wymiernych kosztów: leczenia, rehabilitacji, leków, sprzętu, dojazdów, opieki osób trzecich (także sprawowanej przez rodzinę – wyceniana według stawek rynkowych), przystosowania mieszkania, utraconych dochodów, kosztów przygotowania do innego zawodu. Można żądać wyłożenia z góry kosztów przyszłego leczenia.
3. Renta – świadczenie miesięczne na przyszłość: z tytułu utraty zdolności do pracy, zwiększonych potrzeb i zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość. W sprawach o trwałych skutkach renta bywa niezwykle istotna.
Po śmierci pacjenta osoby najbliższe mogą żądać: zadośćuczynienia za śmierć bliskiej osoby, stosownego odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, renty alimentacyjnej (dla osób, wobec których zmarły miał obowiązek alimentacyjny lub które utrzymywał) oraz zwrotu kosztów pogrzebu. Najbliżsi mogą także żądać zadośćuczynienia, gdy pacjent żyje, ale doznał ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała uniemożliwiającego utrzymanie więzi rodzinnej (np. trwały stan wegetatywny).
Świadczenie z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych to jedna kwota w ustawowych widełkach: obecnie do ok. 239 tys. zł dla pacjenta i do ok. 119 tys. zł dla każdej osoby bliskiej zmarłego – bez renty i bez odsetek, ale w kilka miesięcy, bez ryzyka wysokich kosztów i bez wykazywania winy. Dla spraw o umiarkowanych skutkach to często kwota porównywalna z tą, którą można uzyskać w sądzie; dla spraw o skutkach trwałych i ciężkich zdarza się, że bywa zbyt niska. Aby wybrać odpowiednią drogę konieczna jest analiza konkretnego przypadku.
Dzięki ugodzie z ubezpieczycielem możemy uniknąć niepewności związanej z rozstrzygnięciem sądowym oraz kosztów postępowania sądowego. Ugoda najczęściej wymaga jednak pewnych ustępstw, w tym co do wysokości rekompensaty. Niemniej jednak, jeśli skutki zdarzenia są już znane, a proponowana kwota jest dla poszkodowanego satysfakcjonująca, to zawarcie ugody bywa korzystnym wyborem. Jeśli rozmiar szkody nie jest w pełni znany, a w ugodzie konieczne jest zrzeczenie się dalszych roszczeń, trzeba mieć świadomość, że droga do dochodzenia roszczeń w przyszłości może być zamknięta.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: październik 2026 r. Zobacz też: Ograniczenie odpowiedzialności.
