Zakażenie szpitalne – jak uzyskać odszkodowanie

Autor: Karolina Golachowska, radca prawny

Gronkowiec złocisty po operacji, sepsa, wirusowe zapalenie wątroby po zabiegu, zakażenie miejsca operowanego, które zamienia kilkudniowy pobyt w miesiące leczenia – zakażenia szpitalne są częstą podstawą roszczeń pacjentów. Poniżej wyjaśniam, kiedy zakażenie jest błędem placówki i jak dochodzić świadczeń.

Zakażenie szpitalne a odpowiedzialność placówki

Zakażenie szpitalne to zakażenie, które wystąpiło w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, w przypadku, gdy choroba: nie pozostawała w momencie udzielania świadczeń zdrowotnych w okresie wylęgania albo wystąpiła po udzieleniu świadczeń zdrowotnych, w okresie nie dłuższym niż najdłuższy okres jej wylęgania. Szpital ma obowiązek zapobiegania zakażeniom, prowadzenia procedur higieny, sterylizacji, izolacji, kontroli zakażeń i ich rejestru, zespołu kontroli zakażeń.

Ułatwienia dowodowe

Procesy dotyczące zakażeń szpitalnych są jednymi z trudniejszych spraw o tzw. błędy medyczne. Niemniej jednak w postępowaniu sądowym istnieją pewne ułatwienia. Pacjent nie musi udowadniać na skutek czyjego konkretnie zaniedbania doszło do zakażenia, ani też wykazywać ze 100% pewnością związku przyczynowego między zaniedbaniem a zakażeniem. Wystarczające jest wykazanie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa i tak m.in. wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 17 maja 2007 r., sygn. III CSK 429/06: „Wymaganie od powoda w tych okolicznościach wykazania bezpośredniego i pewnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem zwiększającym ryzyko zakażenia, a zakażeniem powodowałoby trudności nie dające się w praktyce pokonać. W związku z tym odstąpić należało od tego wymagania i (…) poprzestać na ustaleniu wysokiego stopnia prawdopodobieństwa zakażenia (…)”. Podobnie wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 16 grudnia 2014 r., VI ACa 283/13: odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego w sprawach zakażeń szpitalnych: „wystarczające dla przyjęcia odpowiedzialności pozwanego jest ustalenie, że stan sanitarny szpitala był wyjątkowo zły i że mógł doprowadzić do infekcji, a zakażenie rzeczywiście nastąpiło. Wówczas to prawdopodobieństwo związku przyczynowego między złym stanem sanitarnym a zainfekowaniem organizmu jest tak duże, że można przyjąć, że powód spełnił swój obowiązek wynikający z art. 6 k.c. Nie można bowiem stawiać powodowi nierealnego wymogu ścisłego udowodnienia, jakimi drogami infekcja przedostała się do organizmu”.

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych czy sąd

Zakażenie biologicznym czynnikiem chorobotwórczym jest wprost wymienione wśród zdarzeń medycznych objętych Funduszem Kompensacyjnym Zdarzeń Medycznych. Jeżeli do zakażenia doszło w szpitalu, w ramach leczenia finansowanego przez NFZ, od 6 września 2023 r. wniosek do Rzecznika Praw Pacjenta jest zwykle pierwszą drogą do rozważenia. Korzyści tej drogi: decyzja zapada szybko – z reguły w kilka miesięcy; nie ma ryzyka wysokich kosztów (uiszcza się tylko opłatę od wniosku), nie ma obowiązku wykazywania winy, świadczenie dla pacjenta do ok. 239 tys. zł (dla bliskich zmarłego — do ok. 119 tys. zł każdy). Sąd ma sens, gdy skutki zakażenia są ciężkie i trwałe (sepsa, trwałe uszkodzenie narządów, śmierć), a limit Funduszu nie odpowiada rozmiarowi szkody albo gdy zakażenie nastąpiło poza szpitalem na NFZ.

Jakie dokumenty zebrać

  • pełna dokumentacja medyczna z pobytu, w tym: wyniki posiewów i antybiogramy – wskazują patogen i jakie antybiotyki należy stosować, karty zleceń lekarskich – wynika z nich jakie antybiotyki zastosowano;
  • dokumentacja z leczenia zakażenia i jego następstw (antybiotykoterapia, reoperacje, rehabilitacja);
  • jeżeli zakażenie dotyczy rany, to przydatne są również zdjęcia rany wykonywane w kolejnych dniach;
  • rachunki i paragony za poniesione koszty w związku z leczeniem.

Dokumentację pacjent otrzymuje na wniosek, pierwsza kopia jest wydawana bezpłatnie.

Jakie świadczenia przysługują

Zadośćuczynienie za krzywdę (m.in. za przedłużone leczenie, ból, kolejne operacje, lęk, trwałe następstwa), odszkodowanie za koszty leczenia i utracone dochody, renta przy trwałych skutkach, a po śmierci pacjenta – zadośćuczynienie, odszkodowanie za koszty pogrzebu, renta za pogorszenie sytuacji życiowej dla bliskich pacjenta. W przypadku Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych przysługuje świadczenie kompensacyjne ustalane wg tabeli z rozporządzenia, uwzględniające rodzaj uszczerbku, uciążliwość leczenia i pogorszenie jakości życia.

Terminy

Sąd: co do zasady 3 lata od dnia, w którym pacjent dowiedział się, że zakażenie jest skutkiem pobytu w szpitalu (często od wyniku posiewu lub konsultacji). Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych: rok od dowiedzenia się o zakażeniu, nie później niż 3 lata od zdarzenia.

Podsumowanie

  • Szpital ma obowiązek zapobiegania zakażeniom.
  • Za zakażenie w szpitalu NFZ od 6.09.2023 r. można dochodzić świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych.
  • Istotne karty dokumentacji medycznej: wyniki przy przyjęciu, posiewy, antybiogramy, karty zleceń lekarskich.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: październik 2026. Zobacz też: Ograniczenie odpowiedzialności.

← Wszystkie artykuły w Bazie wiedzy